Heythuysen

Heythuysen (Limburgs: Heitse) is een kerkdorp in de Nederlandse provincie Limburg, gemeente Leudal met ruim 6420 inwoners. De naam Heythuysen is afkomstig van ‘heidehuizen’, welke naam voor zichzelf spreekt. De lokale bevolking gebruikt als bijnaam voor Heythuysen de flatteuze term ‘Klein Paries’ (Klein Parijs).
Bij de gemeentelijke herindeling in 1991 werden de gemeenten Heythuysen, Baexem en Grathem (met Kelpen-Oler) samengevoegd tot een nieuwe gemeente Heythuysen. Op 1 januari 2007 ontstond de nieuwe gemeente Leudal, door opnieuw een herindeling, uit de voormalige gemeenten Haelen, Heythuysen, Hunsel en Roggel en Neer.

Het Leudal is een natuurgebied van zo’n 900 ha waarvan een groot deel (500 ha) als reservaat beheerd wordt door Staatsbosbeheer. Het gebied is met name bekend vanwege haar beekdalen. Een gebied van 315 ha is aangewezen als Natura 2000-gebied.

Het Leudal is gelegen tussen de dorpskernen Haelen, Roggel, Neer, Nunhem en Heythuysen in de gemeente Leudal.

Door het gebied stromen de Tungelroyse Beek (ter plekke ook Leubeek genoemd) en de Zelsterbeek. Tussen Nunhem en Neer vloeien die samen tot de Neerbeek. Slechts enkele honderde meters verderop voegt zich ook de Haelense Beek daarbij, die kilometerslang net zuidelijk en oostelijk van het reservaat loopt. De Leubeek is in het verleden grotendeels gekanaliseerd. Maar aan het begin van 21e eeuw is een belangrijk stuk van de oude beekloop met zijn meanders weer hersteld. Bovenstrooms van het Leudal zijn of worden verschillende beektrajecten hersteld, met name delen van de Tungelroysebeek en de Roggelse beek. Midden in het gebied ligt de Sint Ursulamolen of Leumolen uit 1773 (vernoemd naar Sint Ursula). Het is een watermolen, gebruikt voor graan en olie

Het Leudal is een betrekkelijk hooggelegen dekzandgebied aan de westoever van de Maas, met afzettingen uit de laatste ijstijd. Je vindt er beekdalen, landduinen en bosvennen. Door de ligging in een landschap met Maasterrassen en vrij grote hoogteverschillen stromen de beken snel en zijn de beekdalen opvallend diep in het zand ingesneden.